Il teatro dei burattini
(Continuità scuola primaria e scuola secondaria di primo grado)

Dalla rivista "O Gianchelòn"

A FOA DO POGHETIN

(storia in dialetto graziotto di Anna Marìa Carpena)


O Poghetin o l'éa n'ométo che ne te ghe davi 'na palanca; rensenìo come 'n sezo picossin, stigio come 'n scaòcio de vigna. O ne g'avéva ne arte ne parte, pe 'a gente o l'éa meno de 'na méza cassèa e se quarcun lo ciamàva a fa' na mèza giornà i lo pagavo con 'na castagna babussà.

O stava en te ' na caséta dàa Lama, arente ' na mua-gia dove gh'ea 'na portéta ch'a metéva en tì Sèchi. Soto gh'éa 'na specie de stàla ch'a fava anca da cösi-na e sorve 'na stansiéta négra che se g'andava per 'na scàa del legno che aa silàva quando tè montavi i scaìn.

Na vota che o l'éa a sapà l'orto o trèva 'n cito de

ramo mèzo sconsumao e dào piazé a ghe vén l'aiguéta 'n boca pensando a quèlo che o se ghe pè catà.

O co mensa a dì: - se me ghe càto e siéze devo cacià via i noci, se me cato e nóze devo cacià via a sgussa,

se ghe cato i lupin devo cacià via a pèle... me ghe catoiò i fìghi sechi che gh'è da cacià via solo o picòlo e so'o giàsso o l'è bon anca quelo!

O mola li sapa e rascèlo e o va da n' ostaìa che a l'éa lì ai Bacion.

E o ghe domanda ào padron: - Quanti fìghi sechi me de pe 'n cito?

- Pe 'n cito te do 'n figo - o g'aresponda lù.

- L'è pogo. M'en serco n'atro. -

O va ciù avanti, da n'ostaìa en tô canà e o ghe domanda àa padrona:

- Quanti fìghi sechi me dé pe 'n cito? -

- Doi - a g'aresponda quéla, perché i l'eo ciù pece-' nin.

- Tropo poghi - o disa, - m'en sérco n'atra. -

O vén verso a Fontana ch'a gh'éa sempre una ch'a g'aveva 'n bancheto arente ai trègi e o ghe domanda quanti fighi a ghe dava pe 'n cito.

- Trei - a g'aresponda a dona che a l'éa de Biassa e a n'aveva anca vendüo gnente.

- Tropo poghi - o disa o Poghetin che ghe pava d'avé fato tanta fadiga a scavà quélo citin.

Aloa o va a Ria che gh'ea n'ostaia con doe porte e ghe vén de pensà: - I l'en ciü richi e i me 'n diàn de ciü -

Drento gh'ea n'omo con en scozà gianco che o con-diva o bacalà, ma ghe voéva 'na palanca solo per sentì l'odo'.

O ghe domanda: - Quanti fighi sechi me daiessi pe 'n cito? -

- T'en dago quatro, se ne t'en vè via de chi che g'o da fa'! - O Poghetin, ch'o ne sa cosa respondeghe de rima, o va a Vrignan vècio che gh'éa n'ostaia en fondo, dào Palasso, dove i g'andavo i sordati de Santa Maria.

- Quanti fighi sechi medé pe 'n cito? - o domanda a 'na dona ch'a veniva da pia l'aigöa.

- T'én dago cinque e un de bada se tè m'agiùti a china a sécia. -

O Poghetin, contento come 'na pasqua, con i sei fighi drente 'na fògia, o pensa d'andà a mangiàseli a ca' soa, en santa pase.

O monta a scàa pe' andasene en ta se stansiéta, o se séta en sôo lèto e o comensa a mangiàse o primo figo. O denta o picôlo, o lo méta en sìma a l'ungia e con 'na biciolà o lo fa svoà traverso ào barcon. Proprio en tè quélo momento o passa o diavo ch'o veniva zü dàa Corosèla dove o l'éa andào a sercà quarche anima persa e o picólo do Poghetin o ghe pica proprio en sima a n'oécia. O diavo o se ferma, o se mia 'ntorno e o giastema fra i denti: - Cose l'è stào? cose l'è stào? -

O Poghetin, che o ne s'è ascòrto de gnente, o se mangia o segondo figo, o sbicìóla zü dào barcon n'atro picólo che o pia l'atra oécia do diavo. Questo o torna a mià 'n la per vede chi l'è che ghe fa i schersi; àa fin o mia 'n su e o pia 'n te nocio o picólo do tèrso figo seco.

- Poghetin! téi ti che te me cogioni? Aóa vegno su e te mangio vivo - o ghe grida e o s'infia su pe 'a scàa.

O Poghetin, quando senta a voze do diavo o scrincia zü dào barcon e o da de gambe pe' i orti di Séchi co' o diavo che o ghe svoa adaré come 'n can coa lévoa. Per sarvasse o monta en se n'erbeo e o s'a-sesta ben tra doi rami 'ncrozai. Quel' àtro o se ghe ferma solo pantassando, e o ghe fa, disa: - De chi ne me smevo, venisse o Padreterno! -

- Ma co' stò fato - o cianza o Poghetin. -

Eo lì che me mangiavo i me fighi séchi, ne davo fastidio a nissun!

- Te m'è tiao 'n sasso 'n testa! -

- Ma no! o l'ea solo 'n picólo! L'èa megio che me mangiavo anca quélo! -

- Dove te l'è piai i fighi sechi? - o s'enforma o diavo.

- L'ho catài a Vrignan, con en cito! -

- Te ghe n'è ànca? -

- Trei. -

- Caciamene un che m'óo mangio e m'en vago via. -

- E se poi ne te t'en vè? -

-Parola de diavo! -

Poghetin o se spòrza 'na sista e o ghe cacia o fìgho. O diavo o lo pia d'asbrivo e o sóo mangia. Poi o ghe grida:

- O m'è caito en to' pisso d'àse. Caciamene n'atro, che poi vago via. -

- Parola de diavo? - o s'anforma Poghetin.

- Parola de diavo - o prométa l'atro. Poghetin o ghe cacia o segondo figo e o diavo o se mangia anca quélo, poi o ghe grida: - Ol'è caito en ta merda de vàca! Càciamene n'atro e mia de non falo caì en te baléte de pégoa, se no de chi ne me smèvo.

- E come fago a vede dove o va a cai? -

- Spòrsemelo. -Così te me tii zu! -

- Mételo 'n sima a na raméta che o piò con na sampéta. -

O Poghetin o tronca en raméto séco e o g'anfìa l'ùrtimo figo, poi o se spòrza perché o diavo o lo possa pià. Ma o diavo o s'acöcia en mèzo a l'erba poi o lünga o brasso e o grida:

 - Ne g'arivo, spòrzete anca 'n pò.

O Poghetin o se spòrza quanto o pè, paendoghe che o diavo o ne g'arivàsse davéo e quélo d'asbrivio o vén fèa dao palèo come 'n scrinciabale, o guanta Poghetin pe 'n brasso e lo meta drente ao saco. Poi o ghe da 'na bèla ligadüa, o so'o posiziona sorve 'na spala e o pia a corsa de tra e müage, lèsto come se venisse doman.

Poghetin, sarao 'n to saco o se strissa o servèlo per studià come liberasse e quando o s'ascorza che o dìavo o l'a piào su pe' o canà e o senta o dòne ch'i l'en a lavà i drapi en sée ciàpe da Fontanela o se meta a fa vóze de dòna.

- O che bel'aigoa fresca, che séde ch'a gò; me vén anca vògia de pissà, a sentìla score tra i pé...

A sentì quela voze ao diavo a ghe vén vogia daveo de beve e de pissà; o lassa lì o saco e o va zü pe' o canà a fa i se besogni.

wpe2D.jpg (18560 byte)O Poghetin, quando o s'ascòrza d'esse solo, o ciama agiüto. I lo sento e dòne che i l'éo a pià l'aigoa, i lo sligo e i ghe dàn 'na man a riencì o saco de sassi.

Quando o diàvo o retorna o ne s'ascorza de gnente: o pia o saco e o se l'ambelìna en sée spale, poi o tia su pée cave dove o stava de ca e za d'en fondo àa strada o coménsa a gridà:

- Maièa! Meta su a paèa che o Poghetin o l'è chi! -

A Maièa, che l'éa se mogié, quando a senta a voze do maì, a càcia legna 'n to fego e quando o diavo o l'ariva l'aigoa za a parpaelàva.

- Co' stè portao anchè - a domanda.

- O portao o Poghetin che o pava séco come 'n cioo, ma o péza come n'assidente.

O sliga o sacco, o issa l'imbocadüa sorve ao paè... ma o peso di sassi o se sposta d'en côrpo e o diavo o s'encapèla co' o saco drente l'àigoa bogìa.

- Oimé, o diavo o l'è morto! - a se méta a gridà a Maièa.

E o Poghetin che o s'éa entanào dedarè a 'na ròca per vede come a l'andava a fenì, o ven d'asbrivo p'anformasse. A Maièa, che a no' o cognosséva, a ghe conta:

- O voéva cacià 'n saco de còi drento ao paè, o s'è spendegào e o gh'è fìnio drento.

- E come o la fato?

- O l'ha fato così - e ànca a Maièa a se spéndega verso o paè e o Poghetin o la pìa pe'i pé e o la càcia drento anca lé.

wpe30.jpg (22499 byte)O paè o l'éa 'nganciao a 'na cadéna che a ziàva 'ntorno a 'n trave marso e quando drento a aigoa bogia ghe va a fenì o diàvo, se mogé e ànca o saco cén de sassi, o sofìto o ne rèza e vén zü trave, cadéna e paè. E anca 'na pügnata céna de bèle palancone d'òo ch'i pavo marenghi, che a Maièa a se l'éa ciatà de nascosto a se maì.

O Poghetin, sito e silensioso o méta tüto drénto a 'n secio e o s'en torna a cà sóa, 'na volta tanto sensa di gnente a nissun de quela bèla fortuna che a gh'ea capità.

Con quéle palanche i diso che o se sia fato 'na cà dai scògi de Codevale, en t'en sito dove gh'ea 'n ponte de legno che o lociàva e i lo ciàmavo "passeèa".

E tüti quéli che se g'atracavo i ghe dovevo da de palanche vée.


Indietro      -    Fiabe